De Wachter, Amersfoort

Omschrijving

VILLA, opgebouwd als een compositie van drie samengestelde kubische massa's van verschillende hoogte, breedte en diepte met daaraan één bouwlaag hoge halfronde uitbouwen, aan zowel de oost- als de westgevel. Op deze uitbouwen zijn terrassen gelegen. De hoofdmassa heeft een L-vorm, waarvan de relatief korte voet het meest naar voren gelegen deel is in de zuidgevel. De hoofdmassa heeft drie bouwlagen, waarvan de eerste bouwlaag relatief hoog is. Hier zijn de voornaamste ruimten gepositioneerd, zoals de gecombineerde hal/woonkamer, de brede trap, de eetkamer en de rookkamer. Deze laatste ruimte steekt aan de oostzijde middels een halfrond, één bouwlaag hoog volume uit de hoofdmassa. Hierboven bevindt zich een ommuurd terras. Aan de westzijde van de hoofdmassa bevindt zich een drie bouwlagen hoge kubische uitbouw. De eerste en de tweede bouwlaag hebben samen dezelfde hoogte als de eerste bouwlaag van de hoofdmassa. Oorspronkelijk waren hierin de dienstruimten ondergebracht. Tussen woongebouw en garage was een open doorgang, die na de verbouw is afgesloten. Aan de westzijde bevindt zich een één bouwlaag hoog volume met halfronde hoekoplossing, waarin zich voorheen de garage met stalen garagedeuren bevond. Bij de verbouw zijn de garagedeuren vervangen door hoge vensters. Hierboven bevindt zich een ommuurd terras, dat te bereiken is via trappen aan weerszijden.

In het midden van de voorgevel (noordzijde) bevindt zich een uit drie lage bouwlagen bestaande risaliet, waarin op de begane grond de keuken, en op de daarboven gelegen verdiepingen de diensttrap was ontworpen. Links naast deze risaliet bevindt zich de hoofdentree, die door een lage overstek en vensters met glas-in-lood is geaccentueerd. Rechts in de oksel van de risaliet is een kwartrond bouwvolume van drie verdiepingen aangebracht. Dit bouwvolume bezit een reliëfrijk metselwerk, bestaande uit verticaal geplaatste stenen, dat door een strokenvenster wordt afgesloten. Tegen de rechter voorzijde van de risaliet is een halfronde serre met roedenverdeling geplaatst.

Schoorstenen bevinden zich in de hoofdmassa, op het raakvlak ter linkerzijde van de risaliet aan de noordzijde en het raakvlak ter rechterzijde van de risaliet aan de zuidzijde.

De gevels worden aan de buitenzijde door variatie in metselverbanden, materiaalgebruik en venstervormen geaccentueerd. Daardoor komt ook het verschil tussen de voorname hoofdmassa en de 'dienst'-risalieten goed tot uitdrukking, omdat zo het verschil in hoogte van de eerste bouwlaag duidelijk wordt. Deze eerste bouwlaag is met gele baksteen in Noors verband gemetseld. In de hoofdmassa wordt dit echter doorbroken. Aan de noordgevel door een strook verticaal metselwerk, met daartussen een strokenvenster, dat de rookkamer rondom verlicht, terwijl aan de gevels aan de oost- en zuidzijde een stook met reliëfrijk blokvormig metselwerk is aangebracht. De tweede bouwlaag wordt rondom door een smalle strook identiek blokvormig reliëfrijk metselwerk geaccentueerd. Deze strook is in de hoofdmassa breder en tevens hoger gelegen dan in de risalieten. In de strook van de hoofdmassa zijn éénlichts vensters geplaatst, in de strook in de risalieten tweelichts vensters. Het meest opmerkelijk is de bedekking van de derde bouwlaag: verticaal aangebrachte rood geglazuurde leipannen. In deze derde bouwlaag zijn op regelmatige afstand van elkaar kleine tweelichts vensters aangebracht.

Het interieur van het woonhuis Dr J.P. Heyelaan 2 is nog grotendeels intact. Bijzondere ruimten, zowel wat indeling als materiaalgebruik betreft, zijn de geheel met natuursteen beklede entree, de gecombineerde hal/woonkamer/trap en de halfronde en verdiept gelegen rookkamer. Details als in het plafond weggewerkte lampen, blokvormige deuren (die zijn verwijderd uit nummer 2, maar opnieuw gebruikt als entree van nummer 4), strak afgewerkte plafonds en van verschillende houtsoorten vervaardigd meubilair.

Waardering

Villa 'De Wachter' is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als goed voorbeeld van een villa, gebouwd in de stijl van de Amsterdamse School met invloeden van het Zakelijk Expressionisme. Binnen de ontwikkeling van de villa neemt dit pand door de vernieuwende elementen (uitvoering van de kap) een belangrijke plaats in. De villa is binnen het oeuvre van de internationaal als belangrijk erkende architect H.Th. Wijdeveld van betekenis. De villa bezit, samen met de tot het complex behorende tennishuisje en pergola, ensemblewaarde als onderdeel van de villawijk.

Monumenten.nl maakt u wegwijs in monumentenland

Alles over monumenten onder één dak.
Een monument kopen, onderhouden of verduurzamen? Hier vindt u alle informatie, inspiratie en praktische tips.

Locatie

Monumentnummer
517706
Complexnaam
De Wachter
Provincie
Gemeente
Plaats
Complexomschrijving

Inleiding

VILLA "De Wachter" met TENNISHUISJE EN PERGOLA ligt op een uitgestrekt terrein, dat door een lage muur met pijlers van de weg is gescheiden. De bouwmassa ligt evenwijdig en op enige afstand van de Dr. J.P. Heyelaan in een gebied met grote villa's.

De villa werd in 1927-29 gebouwd naar ontwerp van H.Th. Wijdeveld.

De architectuur van de villa sluit met name door de detaillering en het metselverband aan bij de Amsterdamse School, waarbij ook invloeden van het Zakelijk Expressionisme herkenbaar zijn, hetgeen tot uidrukking komt in de sculpturale compositie van de kubische volumina met platte daken.

De opdrachtgever, de familie Langelaan, was eigenaar van Wessel Huygens, een staal- en machinefabriek en gaven Wijdeveld veel vrijheid, waarbij van de faciliteiten van de staalfabriek gebruik gemaakt mocht worden.

Wijdeveld realiseerde zowel wat vormgeving als materialen betreft een vernieuwend ontwerp. De villa heeft tussenvloeren van gewapend beton, die het mogelijk maakten open hoeken in het ontwerp op te nemen.

Vanwege het platte dak had Wijdeveld al zijn overtuigingskracht nodig om het plan door de plaatselijke Schoonheidscommissie te krijgen. Zo betoogde hij dat de verticaal geplaatste 'dakpannen' zonder meer vergelijkbaar waren met schuin geplaatste dakpannen.

De villa is omringd door een grote tuin, waarin een vijver en een pergola zijn gelegen. In 1929 werd een tennishuisje met bijbehorende baan eveneens naar ontwerp van Wijdeveld aangelegd. De tennisbaan is door middel van een pergola met het hoofdgebouw verbonden.

Na aankoop van het pand door de congregatie van de 'Zusters onder de Bogen' werd de villa verbouwd, waarbij de onderdoorgang werd dichtgezet en de garage als kapel werd ingericht. Aan de zuidzijde werd de villa op de begane grond uitgebreid met een serre.

Na het vertrek van de congregatie werd de villa halverwege de jaren tachtig in twee afzonderlijke woningen gesplitst. De genoemde wijzigingen vallen buiten de bescherming.

Het complex van villa De Wachter bestaat uit:

1 de villa

2 de pergola met tennishuisje

Waardering

Villa "De Wachter" met pergola en (voormalig) tennishuisje is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als goed voorbeeld van een villa, gebouwd in de stijl van de Amsterdamse School met invloeden van het Zakelijk Expressionisme, alsmede als vernieuwend bouwtype (in constructie en materiaalgebruik). De villa maakt onderdeel uit van het oeuvre van de internationaal vermaarde architect H.Th. Wijdeveld. Het complex is van ensemble waarde als onderdeel van de villawijk.

Eigenschappen

Functies
Functie Hoofdcategorie Subcategorie Functietype Is hoofdfunctie
Woonhuis Woningen en woningbouwcomplexen Woonhuis(K) oorspronkelijke functie Ja
Adressen
Straat Getal Achtervoegsel Postcode Plaats Locatie Situatie Is hoofdadres
Dr. J.P. Heijelaan 2 3818 GT Amersfoort Bergkwartier Ja
Dr. J.P. Heijelaan 4 3818 GT Amersfoort Bergkwartier
Types
Hoofdcategorie Subcategorie Beschrijving Notitie
Woningen en woningbouwcomplexen Woonhuis(K) Villa
Percelen
Kadastraal perceel Kadastrale sectie Kadastraal object Appartement Kadastrale gemeente
F 2425 Amersfoort
F 2424 Amersfoort
Bouwperioden
Start Eind Notitie Beschrijving
1927 1929 vervaardiging
Ambachten
Name Beroep Notitie
Wijdeveld, H.Th. ; Stad Amersfoort architect / bouwkundige / constructeur
Langelaan, Fam. ; Stad Amersfoort opdrachtgever
Naar boven